در ادامه، یک جمع‌بندی «عملیاتی و فنی» از موانع اجرایی و مشکلات ساخت کانکس در اقلیم‌های مختلف ایران—with راهکارهای پیشنهادی—آورده‌ایم. سعی کرده‌ایم هم نکات اجرایی محوطه و حمل‌ونقل را پوشش بدهیم و هم جزئیات فنی سازه، پوشش و تاسیسات را.

نقشه‌ی راه کلی

• ایران از نظر اقلیمی بسیار متنوع است: گرم و خشک (مرکزی)، سرد و کوهستانی (شمال‌غرب و غرب)، معتدل و مرطوب خزری (شمال)، گرم و مرطوب ساحلی (جنوب)، و بادخیز و بیابانی (شرق).

• کانکس‌ها معمولاً اسکلت فولادی سبک + پانل (ساندویچ پانل/ورق+عایق) دارند؛ چالش‌های اصلی: عایق حرارتی/رطوبتی، خوردگی، باد و زلزله، حمل‌ونقل، زیرسازی و اتصال به زمین، و مجوزها.

موانع اجرایی ساخت کانکس عمومی (در همهٔ مناطق)

1. مجوزها و تطابق مقررات

   • محدودیت‌های نصب موقت از سوی شهرداری/دهیاری، حریم راه، منابع طبیعی و محیط‌زیست.

   • الزامات آتش‌نشانی (مکان کپسول، مسیر خروج، کلاس مصالح) و صرفه‌جویی انرژی (عایق‌کاری مناسب).

   • در پروژه‌های صنعتی/نفت‌وگاز: الزامات HSE و ضدخوردگی سخت‌گیرانه‌تر.

2. حمل‌ونقل و نصب

   • ابعاد بیش از حد استاندارد جاده‌ای → نیاز به مجوز حمل عریض/طول بلند و اسکورت.

   • آسیب به پوشش رنگ/گالوانیزه در حمل؛ ضربه به گوشه‌ها.

   • دسترسی جرثقیل/لیفتراک در محل و نبود فضای مانور.

3. آماده‌سازی بستر و مهار

   • خاک‌های سست/نمکی/بادی یا رُسی متورم‌شونده → نشست، کج‌شدگی درب/پنجره، ترک در اتصالات.

   • نبود زهکش/شیب‌بندی → آب‌گرفتگی زیر کانکس و خوردگی زودرس شاسی.

   • مهار ناکافی به زمین → بلندشدگی/لغزش در باد شدید و زلزله.

4. کیفیت ساخت و مصالح

   • استفاده از هستهٔ EPS کم‌کیفیت (ریسک حریق/دود سمی) به‌جای PIR/پشم‌سنگ.

   • پیچ‌گذاری بدون واشر EPDM و آب‌بندی ضعیف در محل درزها.

   • پل‌های حرارتی در اسکلت فولادی و قاب پنجره‌ها.

5. تأسیسات

   • انتخاب نامتناسب ظرفیت کولرگازی/هیتر با اقلیم و نفوذ هوا.

   • ارتینگ و حفاظت در برابر صاعقه نادیده گرفته می‌شود.

   • مدیریت فاضلاب (سپتیک/چاه جذبی) و یخ‌زدگی/بو بازمی‌گردد.

6. بهره‌برداری و نگهداری

   • نبود برنامهٔ سرویس دوره‌ای: سفت‌کردن اتصالات، تجدید آب‌بندی، رنگ‌آمیزی ضدخوردگی.

   • نفوذ گردوغبار/حشرات به‌خاطر درزبندی ناکافی.

چالش‌ها و راهکارها بر اساس اقلیم

1) گرم و خشک (مرکزی: یزد، کرمان، اصفهان و…)

مشکلات رایج

• اختلاف دمای شب و روز، تابش شدید خورشید، ریزگرد.

• ترک‌خوردگی آب‌بندها و پیری زودرس پوشش‌ها در UV.

• نیاز سرمایش بالا و مصرف انرژی زیاد.

راهکارها

• پانل با هسته PIR یا پشم‌سنگ (ضخامت بالاتر)، رنگ با مقاومت UV (ترجیحاً روکش‌های بادوام‌تر)، سقف روشن/بازتابنده (Cool Roof).

• سایبان پیرامونی، کرکرهٔ آفتابی، عایق‌کاری کف، شیشهٔ دوجداره Low-E.

• درزبندی همهٔ اتصالات با نوار EPDM و دریچه‌های تهویه با مسیر مارپیچی برای کاهش گردوغبار.

• فیلتر هوای قابل‌شست‌وشو برای یونیت داخلی؛ سرویس دوره‌ای کندانسور بیرونی (گردوغبار).

• کاور محافظ برای پنل‌های بیرونی در آفتاب شدید زمان خاموشی پروژه.

2) گرم و مرطوب ساحلی (جنوب: هرمزگان، بوشهر، خوزستان ساحلی)

مشکلات رایج

• خوردگی شدید به‌دلیل رطوبت و مه‌نمک؛ کپک، چگالش داخل پانل.

• نفوذ بخار → پوسیدگی زودرس کف و اتصالات.

راهکارها

• اسکلت و شاسی با محافظت سنگین ضدخوردگی (گالوانیزه گرم/پوشش‌های چندلایه)، پیچ و اتصالات ضدزنگ.

• انتخاب پوشش‌های سازگار با محیط‌های خورنده (رده‌های مقاومتی بالاتر).

• سدّ بخار پیوسته از سمت داخل (نوار و درزگیری درست دور پریز/کانال)، تهویهٔ مداوم کنترل‌شده (فن با دمپر برگشت).

• افزایش ارتفاع کف از سطح زمین + زهکش محیطی؛ پرهیز از کف‌های ارگانیک (ترجیح تخته سیمانی/فلزی).

• پنجره با پروفیل مقاوم به رطوبت؛ جلوگیری از پل حرارتی در قاب‌ها.

• مراقبت از «توده‌چگالش» روی یونیت‌های سرمایش: عایق‌کاری لوله‌های مسی و تشتک درین با شیب مناسب.

3) معتدل و مرطوب خزری (گیلان، مازندران، گلستان)

مشکلات رایج

• باران‌های طولانی و «باران‌کوب» افقی، رشد قارچ/جلبک، موریانه در برخی نقاط.

• پوسیدگی کف و قاب‌ها، نفوذ آب از درزها و فلاشینگ سقف.

راهکارها

• دیتیل فلاشینگ دقیق در تاج/لبه سقف، اورلپ مناسب ورق‌ها، ناودان و آبرو با ظرفیت کافی.

• رنگ‌های ضدقارچ روی سطوح در معرض باران؛ استفاده از پیچ با واشر EPDM.

• کف غیرچوبی یا چوب تیمارشده ضد رطوبت/موریانه؛ فاصله از زمین و گردش هوا زیر کانکس.

• نصب بادبندهای جانبی برای باد طوفانی ساحلی.

4) سرد و کوهستانی (آذربایجان، کردستان، همدان، چهارمحال…)

مشکلات رایج

• بار برف و یخ‌زدگی، میعان داخلی، ترکیدگی لوله‌ها.

• نیاز گرمایش بالا و اتلاف انرژی از درزها.

راهکارها

• طراحی سقف با شیب و ظرفیت بار برف منطقه، ممانعت از یخ‌بندان لبه‌ها (عایق پیوسته، مسیر بخار).

• عایق ضخیم‌تر (PIR/پشم‌سنگ)، درزگیری دقیق پیرامون پریز/لوله‌ها، شیشه دوجداره.

• مسیر لوله‌ها در «نقطهٔ گرم» کانکس؛ نوار گرمایشی/عایق اضافی در معرض یخ‌زدگی.

• پیش‌بینی مسیر خروج اضطراری در برف‌گیری سنگین.

5) بادخیز و بیابانی (سیستان و شرق کشور)

مشکلات رایج

• بادهای ۱۲۰ روزه، خیز بلندشدگی سقف، سایش ذرات شن روی پوشش‌ها.

• نفوذ غبار به تجهیزات و تابلو برق.

راهکارها

• مهار مکانیکی قوی: رول‌بولت/انکر به فونداسیون، مهاربند قطری در دیوار و سقف، فواصل پیچ‌گذاری کمتر در لبه‌ها.

• انتخاب پوشش‌های مقاوم به سایش/شن؛ تعویض دوره‌ای آب‌بندهای بیرونی.

• فیلتر/لبه‌های هردوپوسته برای دریچه‌ها، گردگیر در درها؛ اتاقک محافظ برای تابلو برق.

مسائل سازه‌ای و لرزه‌ای

• ایران زلزله‌خیز است: حتی سازهٔ موقت باید پایداری جانبی مناسب داشته باشد (بادبند، اتصال کف به شاسی، مهار به فونداسیون).

• اتصالات پیچ‌ومهره‌ای با مهره قفلی/واشر فنری؛ کنترل لقی پس از حمل.

• مرکز جرم و سختی متقارن؛ پرهیز از بازشوهای بزرگ بدون تقویت پیرامونی.

جزئیات مصالح و پوشش

• ساندویچ پانل: برای ایمنی حریق، PIR یا پشم‌سنگ را به EPS ترجیح دهید؛ در پروژه‌های صنعتی/نفتی معمولاً الزامی است.

• درزبندی: نوار EPDM، ماستیک باکیفیت و آب‌بندکاری مرحله‌ای (زیرکار تمیز و خشک).

• پوشش ضدخوردگی: در شمال و جنوب، سامانه‌های چندلایه (پرایمر اپوکسی + لایه نهایی مقاوم) یا گالوانیزه گرم مفید است.

• پیچ‌ها و متعلقات: ضدزنگ و سازگار با پوشش (گالوانیک‌کُرُژن را در نظر بگیرید).

• کف: تخته سیمانی/ورق آج‌دار روی شاسی + عایق رطوبتی؛ در مناطق مرطوب از MDF/OSB خام پرهیز کنید.

تاسیسات (HVAC، برق، آب و فاضلاب)

• بار سرمایش/گرمایش را با توجه به اقلیم، ضریب نفوذ هوا و جهت‌گیری کانکس انتخاب کنید (اغلب ظرفیت‌های نصب‌شده کمتر/بیشتر از نیاز است).

• تهویه کنترل‌شده (فن ورودی/خروجی با دمپر) برای جلوگیری از میعان و بو؛ در بیابان فیلتر دوره‌ای.

• برق و ارتینگ: میله زمین مناسب خاک محل؛ در خاک‌های مقاوم از الکترودهای بهبود‌یافته استفاده کنید. در مناطق طوفانی/کوهستانی، حفاظت در برابر صاعقه را لحاظ کنید.

• آب و فاضلاب: سپتیک/چاه با تهویه و دسترسی سرویس؛ در سردسیر عایق‌کاری و شیب مناسب لولهٔ درین.

• کنترل صدا: اگر در شهر/محیط اداری است، ملاحظات آکوستیکی (پشم‌سنگ در جداکننده‌ها) مفید است.

زیرسازی و فونداسیون/مهار

• بستر متراکم با زهکش؛ ارتفاع کف از زمین برای جلوگیری از رطوبت و جانوران.

• بسته به خاک و باد: پی منفرد با بولت مهاری، ریل اسکید فولادی مهارشده یا بلوک بتنی سنگین با انکر.

• در مناطق سیلابی: بالا آوردن کف، مسیرهای عبور آب، سنگ‌چین پیرامون.

اجرا، کنترل کیفیت و نگهداری

• چک‌لیست تحویل: راستای دیوارها و تراز، گشتاور سفت‌کاری پیچ‌ها، تست نشت آب با شلنگ باران، تست عملکرد تهویه/کولر/هیتر، تست ارت، درزبندی دور پنجره/سقف.

• مستندسازی: نقشهٔ شاپ، دیتیل فلاشینگ‌ها، دستورالعمل نگهداری و برنامه سرویس (۳–۶ ماهه).

• بازرسی دوره‌ای: زنگ‌زدگی نقطه‌ای، شُل‌شدگی پیچ‌ها، از کار افتادن درزگیرها، انسداد ناودان، تراز درب‌ها.

• آموزش بهره‌بردار: نحوه استفاده از تهویه برای جلوگیری از بخارزدگی و کپک.

ریسک‌های قراردادی و تأمین

• نوسان قیمت فولاد و پانل؛ بهتر است بند تعدیل/قیمت‌گذاری مرحله‌ای باشد.

• زمان‌بندی حمل و ریسک آسیب؛ بیمه حمل.

• برند/گرید عایق و پوشش را دقیق در قرارداد مشخص کنید (مثلاً «PIR با دانسیته مشخص» نه صرفاً «پانل ۵ سانت»).

چک‌لیست اجرایی سریع

1. تعیین اقلیم پروژه و جهت استقرار (سایه/باد غالب).

2. انتخاب عایق و پوشش مناسب (PIR/پشم‌سنگ، پوشش مقاوم UV/خوردگی).

3. طراحی مهار و بادبند مطابق باد/زلزلهٔ منطقه.

4. آماده‌سازی بستر+زهکش و تعیین نوع فونداسیون/انکر.

5. دیتیل فلاشینگ و آب‌بندی (EPDM، اورلپ‌ها، ناودان).

6. محاسبه و انتخاب HVAC با تهویه کنترل‌شده و فیلتر مناسب.

7. ارت و صاعقه، تابلو برق در محفظهٔ ضدگردوغبار/رطوبت.

8. برنامهٔ بازرسی و نگهداری دوره‌ای مکتوب.

9. اخذ مجوزهای نصب و تطابق با الزامات آتش‌نشانی/انرژی.

10. آزمایش تحویل: نشت آب، عملکرد تاسیسات، سفت‌کاری اتصالات.